چهاردهمین جشنواره بین‌المللی مد و لباس فجر ایران به میزبانی اصفهان با موضوع کشف ایران
دکتر سمانه شهری¬نژاد دبیر استان گلستان در چهاردهمین جشنواره بین¬المللی مد و لباس فجر
چهاردهمین جشنواره مد و لباس فجر ایران با موضوع «کشف ایران» و به میزبانی اصفهان، فرصتی ارزشمند برای بازخوانی میراث و پیوند آن با زبان معاصر طراحی لباس است. این جشنواره را می‌توان بستری برای گفت‌وگوی میان گذشته و آینده دانست؛ جایی¬که میراث فرهنگی نه به‌عنوان مجموعه‌ای از یادگارهای خاموش، بلکه هم¬چون منبعی زنده و الهام‌بخش برای آفرینش آثار نو، کاربردی و متناسب با نیازهای امروز جامعه مورد توجه قرار می‌گیرد.
اصفهان، میزبان این رویداد فرهنگی و هنری، خود جلوه‌ای درخشان از پیوند هنر، معماری، صنایع¬دستی و فرهنگ ایرانی است. شهری که گنبدها و کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای، تناسبات هندسی، نقوش اسلیمی و ختایی، ظرافت قلم‌زنی و شکوه هنرهای سنتی آن، ظرفیت بی‌نظیری برای الهام‌بخشی به طراحان فراهم می‌آورد. انتخاب چنین بستری برای جشنواره، یادآور این حقیقت است که مد و لباس ایرانی، در صورت برخورداری از شناخت عمیق فرهنگی و نگاه خلاقانه، می‌تواند از مرزهای یک محصول پوشیدنی فراتر رود و به رسانه‌ای برای بازنمایی هویت، اندیشه و زیبایی‌شناسی ایرانی تبدیل شود. جشنواره مد و لباس فجر، افزون بر معرفی ظرفیت‌های طراحی و تولید پوشاک، می‌تواند زمینه‌ای برای شناسایی استعدادهای نو، حمایت از طراحان جوان، تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت، توسعه اقتصاد خلاق و گسترش حضور فرهنگ ایرانی در عرصه‌های ملی و بین‌المللی فراهم آورد. در این مسیر، اهمیت جشنواره تنها در نمایش آثار خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در ایجاد فرصتی برای تجربه‌اندوزی، تبادل ایده، گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای و شکل‌گیری نگرش‌های تازه به طراحی لباس نیز معنا پیدا می‌کند.
کشف ایران، در واقع کشف ظرفیت‌های پنهان فرهنگ ایرانی برای آفرینش آینده‌ای نو در صنعت مد و لباس است. این کشف از معماری و شهرسازی آغاز می‌شود، از شعر و ادبیات و اسطوره‌ها عبور می‌کند، در نقش‌مایه‌های تاریخی، نمادها و نشانه‌های فرهنگی ادامه می‌یابد و در طبیعت، پوشاک اقوام، صنایع¬دستی، آیین‌ها و شیوه‌های زیست مردمان این سرزمین جلوه‌گر می‌شود. هر یک از این عناصر می‌تواند نقطه آغاز یک ایده طراحی باشد؛ ایده‌ای که با مطالعه، تحلیل و بازآفرینی خلاقانه، به لباسی معاصر با هویت ایرانی تبدیل شود.
در این میان، استان گلستان جایگاهی ویژه دارد؛ سرزمینی که تنوع اقلیمی، غنای تاریخی، گوناگونی فرهنگی و هم‌نشینی اقوام، آن را به مجموعه‌ای کم‌نظیر از منابع الهام برای طراحان تبدیل کرده است. گلستان را می‌توان ایرانِ کوچک نامید؛ جایی¬که فرهنگ‌ها، زبان‌ها، پوشاک، موسیقی‌ها، آیین‌ها و هنرهای گوناگون در کنار یکدیگر زیست می‌کنند و هرکدام بخشی از پیکره هویت فرهنگی این سرزمین را شکل می‌دهند. از پوشاک و سوزن‌دوزی‌های بومی تا نقوش هندسی و رنگ‌های برگرفته از زیست‌بوم منطقه، هنرهای دستی، معماری تاریخی، چشم‌اندازهای جنگل‌های هیرکانی، دشت‌های وسیع، کوهستان‌ها و سواحل خزر، هر گوشه گلستان روایتی برای کشف و بازآفرینی در اختیار طراحان قرار می‌دهد. میراث فرهنگی این استان، تنها در آثار تاریخی و اشیای موزه‌ای خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در حافظه جمعی مردم، مهارت هنرمندان بومی، نقش‌های به‌جامانده بر پارچه‌ها، رنگ‌های لباس‌های محلی، روایت‌های شفاهی، موسیقی، ادبیات و آیین‌های زندگی نیز استمرار دارد.
با تجربه چهارده سال حضور در جشنواره مد و لباس به¬عنوان داور استانی، می¬توانم بگویم که یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های گلستان، حضور طراحان جوان، خلاق و مستعدی است که می‌توانند این گنجینه فرهنگی را با زبان طراحی امروز پیوند دهند. این نسل، با بهره‌گیری از دانش طراحی، شناخت مواد و منسوجات، فناوری‌های نوین و رویکردهای نوآورانه، ظرفیت آن را دارد که از عناصر بومی، آثاری تازه و متمایز خلق کند؛ آثاری که ضمن حفظ اصالت فرهنگی، از تکرار صرف الگوهای گذشته فاصله بگیرند و به نیازهای زیبایی‌شناختی، عملکردی و اقتصادی جامعه امروز پاسخ دهند. برای این طراحان، کشف ایران می‌تواند از یک نقش کوچک بر پوشاک سنتی آغاز شود، در تناسبات یک بنای تاریخی ادامه یابد، از رنگ‌های طبیعت الهام بگیرد، به روایت‌های ادبی و اسطوره‌ای پیوند بخورد و در نهایت، در قالب یک مجموعه لباس، اکسسوری یا محصول خلاقانه نمود پیدا کند. آن¬چه اهمیت دارد، عبور آگاهانه از مرحله اقتباس ظاهری و رسیدن به درک عمیق مفاهیم، نشانه‌ها وارزش‌های فرهنگی است؛ زیرا طراحی موفق، تنها بازتولید یک نقش نیست، بلکه بازآفرینی معنای آن در بستری تازه است.
در این مسیر، توجه به پایداری نیز اهمیتی بنیادین دارد. بهره‌گیری از دانش و مهارت هنرمندان صنایع¬دستی، استفاده هوشمندانه از مواد اولیه، احیای ظرفیت‌های بومی تولید، توجه به دوام و کیفیت پوشاک و ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای جوامع محلی، می‌تواند طراحی لباس ایرانی را به الگویی از توسعه فرهنگی و اقتصادی پایدار نزدیک کند. چنین رویکردی، میراث را از گذشته به آینده منتقل می‌کند و میان طراح، صنعتگر، مصرف‌کننده و جامعه پیوندی معنادار برقرار می‌سازد.
به‌عنوان دبیر استانی چهاردهمین جشنواره بین¬المللی مد و لباس فجر در استان گلستان، باور دارم که شناسایی و معرفی استعدادهای جوان، فراهم آوردن زمینه حضور آنان در عرصه‌های ملی، تقویت نگاه پژوهش‌محور به طراحی و ایجاد ارتباط میان میراث فرهنگی و نوآوری، از مهم‌ترین فرصت‌های این رویداد است. گلستان با برخورداری از ظرفیت‌های غنی فرهنگی و هنری، شایسته آن است که سهمی درخور در روایت تازه مد و لباس ایرانی داشته باشد؛ روایتی که در آن، تنوع قومی نه یک تفاوت حاشیه‌ای، بلکه سرمایه‌ای برای خلاقیت و تمایز فرهنگی است. امید است این جشنواره زمینه‌ای برای شکوفایی ایده‌های نو، معرفی توانمندی‌های طراحان استان و شکل‌گیری آثاری باشد که هم از ریشه‌های فرهنگی خود الهام می‌گیرند و هم با نگاه به آینده، امکان حضور در بازارهای گسترده‌تر را می‌یابند.
در انتها پیش¬نشست¬های چهاردهمین جشنواره بین المللی مد و لباس فجر که در استان گلستان برگزار گردید به شرح ذیل می¬باشد:
– جلسه تشریحی با روسای انجمن¬های هنری وابسته، موسسات تک¬منظوره هنری، آموزشگاه¬های خیاطی و کارشناسان فرهنگی دانشگاه¬ها– نشست تخصصی انجمن سینمای جوان گرگان با عکاسان استان — کارگاه تخصصی ایده تا اجرا – کارگاه تخصصی طراحی پورتفولیو دستی و دیجیتال- کارگاه تخصصی چیستی مد پایدار (از گهواره تا گور)- کارگاه تخصصی بایدها و نبایدهای استفاده از نمادها و نشانه¬ها در طراحی مد و لباس- جلسات توجیهی و تشریجی فراخوان جشنواره در دانشگاه ملی مهارت گنبد، هنرستان امام صادق، هنرستان احمدوند