دکتر مجتبی رضوانی
دکترای مدیریت رسانه و رئیس اداره روابط عمومی و امور فرهنگی مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان گلستان
هفدهم مرداد، یادآور نام بلند شهید محمود صارمی و روز پاسداشت انسانهایی است که رسالت خود را بر پایه حقیقت، آگاهی و مسئولیت اجتماعی بنا نهادهاند. روز خبرنگار، تنها فرصتی برای تبریک گفتن به اصحاب رسانه نیست؛ بلکه مجالی است برای بازخوانی نقش رسانه در ساختن آینده جامعه و تأمل در مسئولیت سنگینی که خبرنگاران در شکلدهی افکار عمومی، تقویت سرمایه اجتماعی و توسعه کشور بر عهده دارند.
اگر در گذشته، قدرت ملتها با وسعت سرزمین، منابع طبیعی یا توان نظامی سنجیده میشد، امروز یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت، «قدرت روایت» است. هر جامعهای که بتواند واقعیتها را صادقانه، دقیق و مسئولانه روایت کند، در مدیریت افکار عمومی، افزایش اعتماد اجتماعی و عبور از بحرانها موفقتر خواهد بود. در این میان، خبرنگاران معماران این روایت هستند؛ کسانی که میان رویداد و افکار عمومی، پلی از جنس آگاهی و اعتماد میسازند.
جهان ارتباطات با شتابی بیسابقه در حال تحول است. ظهور شبکههای اجتماعی، رسانههای برخط، هوش مصنوعی و فناوریهای نوین، اگرچه فرصتهای بزرگی برای دسترسی سریع به اطلاعات ایجاد کرده است، اما همزمان چالشهای تازهای نیز به همراه آورده است. امروزه سرعت انتشار اطلاعات از سرعت راستیآزمایی پیشی گرفته و گاه یک خبر نادرست یا تحلیل غیرمستند میتواند در مدت کوتاهی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، ارزش خبرنگار حرفهای بیش از گذشته آشکار میشود؛ زیرا او تنها ناقل خبر نیست، بلکه راستیآزمای حقیقت و پاسدار اعتماد عمومی است.
هوش مصنوعی نیز معادلات رسانه را دگرگون کرده است. امروز تولید متن، تصویر، صدا و حتی ویدئو با کمک فناوری در چند دقیقه امکانپذیر است؛ اما هنوز هیچ فناوری نمیتواند جایگزین قضاوت حرفهای، وجدان اخلاقی، تجربه میدانی و مسئولیت انسانی یک خبرنگار شود. آینده رسانه نه رقابت میان خبرنگار و هوش مصنوعی، بلکه همکاری هوشمندانه میان این دو خواهد بود؛ مشروط بر آنکه فناوری در خدمت حقیقت قرار گیرد، نه در خدمت تحریف آن.
از منظر مدیریت رسانه، بزرگترین سرمایه هر رسانه، اعتماد مخاطب است. این اعتماد نه با تبلیغات به دست میآید و نه با تکرار اخبار؛ بلکه حاصل سالها صداقت، شفافیت، دقت، انصاف و احترام به مخاطب است. رسانهای که اعتماد عمومی را از دست بدهد، مهمترین دارایی خود را از دست داده است. از همین رو، خبرنگاران با رعایت اصول اخلاق حرفهای، مهمترین حافظان سرمایه اجتماعی رسانهها به شمار میآیند.
خبرنگار تنها روایتگر وقایع نیست؛ او دیدهبان جامعه، تحلیلگر تحولات، مطالبهگر مسئولانه و گاه صدای کسانی است که امکان بیان مطالبات خود را ندارند. بسیاری از اصلاحات اداری، تصمیمات مدیریتی، تغییر سیاستها و حتی شکلگیری جریانهای توسعهمحور، نتیجه انتشار گزارشها و پیگیریهای حرفهای خبرنگارانی بوده است که منافع عمومی را بر هر مصلحت دیگری ترجیح دادهاند.
در این میان، حوزه سلامت جایگاه ویژهای دارد. سلامت، تنها مسئلهای درمانی نیست؛ بلکه یکی از ارکان امنیت، توسعه و کیفیت زندگی مردم است. رسانهها با آموزش عمومی، ترویج فرهنگ پیشگیری، افزایش سواد سلامت، مقابله با شایعات پزشکی، تبیین خدمات درمانی و انتقال مطالبات مردم، نقشی اساسی در ارتقای سلامت جامعه ایفا میکنند. تجربه بحرانهای جهانی سلامت نیز نشان داد که در کنار پزشکان، پرستاران و کارکنان نظام درمان، رسانههای مسئول و خبرنگاران حرفهای نیز در خط مقدم مدیریت افکار عمومی حضور داشتند.
به همین دلیل، روابط عمومیهای حوزه سلامت و اصحاب رسانه باید بیش از هر زمان دیگری در کنار یکدیگر باشند. روابط عمومی، زمانی موفق است که صداقت، شفافیت، پاسخگویی و احترام به رسانه را سرلوحه فعالیت خود قرار دهد و رسانه نیز زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که نقد را با انصاف، مطالبهگری را با مسئولیت و اطلاعرسانی را با دقت همراه سازد. تعامل سازنده این دو، نه به سود یک سازمان، بلکه به نفع جامعه و مردم خواهد بود.
استان گلستان همواره از حضور خبرنگاران پرتلاش، مسئولیتپذیر و دغدغهمند بهرهمند بوده است؛ اصحاب رسانهای که در حوزههای مختلف، از جمله سلامت و درمان، با تعهد حرفهای، صداقت و روحیه مسئولانه، یاریگر مدیران و خدمتگزاران مردم بودهاند. انعکاس دستاوردها، بیان مشکلات، انتقال مطالبات مردمی و نقد منصفانه، از جمله خدمات ارزشمند آنان است که شایسته قدردانی است.
روز خبرنگار، روز تجلیل از کسانی است که شاید نامشان کمتر دیده شود، اما اثر قلم و اندیشهشان در حافظه جامعه ماندگار میماند. آنان با پرسشگری مسئولانه، روایت حقیقت و دفاع از حق مردم برای دانستن، زمینهساز شفافیت، پاسخگویی و افزایش سرمایه اجتماعی هستند.
اینجانب ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهید محمود صارمی و همه شهدای عرصه رسانه، فرارسیدن روز خبرنگار را به تمامی خبرنگاران، روزنامهنگاران، مدیران مسئول، سردبیران، عکاسان خبری، فعالان رسانهای و بهویژه اصحاب رسانه فرهیخته استان گلستان صمیمانه تبریک عرض میکنم و از همراهی ارزشمند آنان با مدیریت درمان تأمین اجتماعی استان گلستان قدردانی مینمایم.
امیدوارم رسانههای کشور، با حفظ استقلال حرفهای، پایبندی به اخلاق رسانهای، بهرهگیری هوشمندانه از فناوریهای نوین و تعهد به حقیقت، همچنان پرچمدار آگاهیبخشی، امیدآفرینی، مطالبهگری منصفانه و تقویت همبستگی اجتماعی باشند؛ چرا که آینده هر جامعه را نه صرفاً ابزارهای ارتباطی، بلکه انسانهای مسئول، اندیشمند و حقیقتجو میسازند و خبرنگاران، بیتردید از برجستهترین این انسانها هستند.